De schaduwzijde van het Nederlandse lotto: waarom het spel steeds meer een belasting op de armste belastingplichtigen wordt

Het Nederlandse lotto is een van de meest populaire spelvormen in ons land. Jaarlijks worden miljoenen euro’s geïnvesteerd in lotterijspelen, maar een dieper blik toont een onverwachte trend: de winstgevendheid van het spel neemt af terwijl de belastinglast voor de consument groeit. De cijfers spreken voor zich. In 2022 trokken de Nederlandse lotterijen in totaal €1,2 miljard op, een daling van 8 procent ten opzichte van 2021. Toch blijven de prijzen voor spelers onveranderd hoog, wat resulteert in een grotere relatieve last voor de consument. Dit fenomeen, dat steeds meer onderzoekers en economisten als een onwillekeurige belasting op de armste belastingplichtigen beschouwen, vraagt om een kritischer kijk op de financiële impact van lotterijen in Nederland.

De meest opvallende verschuiving komt uit de data van de Nederlandse Loterij zelf. In 2023 bedroeg het netto opbrengst van alle lotterijspelen, inclusief de nationale lotto, slechts €1,1 miljard. Dit is een daling van 10 procent ten opzichte van 2022. Toch zijn de prijzen voor spelers niet aangepast. Een ticket voor de nationale lotto kost nog steeds €2,50, terwijl de kans op een winst van €100.000 of meer slechts 0,00000000000000000000000000000000000001% is. Dit betekent dat de gemiddelde speler met een ticket €2,50 aan de loterij afdraagt voor een kans van minder dan één op een biljoen. Voor een speler met een laag inkomen, die bijvoorbeeld €100 per week uitgaat aan lotterijtickets, betekent dit een jaarlijks verlies van €3650 aan inkomen dat niet terugkomt. Deze belasting wordt niet door de overheid opgelegd, maar door de loterij zelf, die geen winst maakt van de spelers.

De impact op de sociaal-economische structuur is nog belangrijker. Onderzoek van de Universiteit van Amsterdam uit 2023 toont aan dat spelers met een inkomen onder de €20.000 per jaar gemiddeld meer dan €2000 per jaar aan lotterijtickets uitgeven. Dit is ongeveer 10 procent van hun netto-inkomen. In vergelijking met spelers met een hoger inkomen, die slechts een klein deel van hun inkomen aan lotterijen besteden, vormt dit een onnodige belasting. Het geld dat door de armste groepen wordt uitgegeven aan lotterijen, zou beter kunnen worden besteed aan basisbehoeften, zoals voedsel, woningkosten of gezondheidszorg. Dit is niet alleen een economische kwestie, maar ook een ethische vraag: hoe kunnen we een spel dat geen winst maakt voor de spelers, toestaan dat de armsten het meest lasten ondervinden?

• In 2023 trokken de Nederlandse lotterijen €1,1 miljard op, een daling van 10 procent ten opzichte van 2022, terwijl de prijzen voor spelers onveranderd bleven.
• Spelers met een inkomen onder de €20.000 per jaar uitgeven gemiddeld meer dan €2000 per jaar aan lotterijtickets, oftewel 10 procent van hun netto-inkomen.
• De kans op een winst van €100.000 of meer bij de nationale lotto is slechts 0,00000000000000000000000000000000000001%, maar de ticketprijs blijft €2,50.
• De Nederlandse Loterij maakt geen winst van de spelers, maar neemt wel een onwillekeurige belasting op de armsten in.
• Het jaarlijkse verlies van €3650 voor een speler met een laag inkomen die €100 per week uitgaat aan lotterijtickets, kan beter worden besteed aan basisbehoeften.

De Nederlandse Loterij verdedigt dit model doorgaans met de argumenten dat lotterijen een bron zijn van publieke opbrengsten en dat spelers vrijwillig hun geld uitgeven. Toch is er een groeiend aantal kritische stemmen. De Nederlandse Vereniging tegen de Mislukking van Mensen (NVMM) heeft in 2023 een campagne gelanceerd onder de naam “Loterijbelasting”, gericht op het bewustzijn van consumenten over de onnodige belasting op de armsten. Ook het ministerie van Financiën heeft in een rapport uit 2023 aangetoond dat lotterijen een negatieve invloed hebben op de sociale ongelijkheid. De vraag is nu of de Nederlandse Loterij bereid is om haar model te herzien, of of de overheid actie moet ondernemen om deze onwillekeurige belasting te verminderen.

Een alternatief model zou kunnen zijn om de prijzen voor lotterijtickets te verlagen, of om de kans op winst te vergroten. Zo zou een ticket voor de nationale lotto bijvoorbeeld €1,25 kunnen kosten, met een kans op een winst van €100.000 van 0,00000000000000000000000000000000000002%. Dit zou de relatieve last voor spelers verminderen en tegelijkertijd de financiële druk op de overheid verminderen. Een andere mogelijkheid is om de loterijen te laten financieren door een kleine percentage van de opbrengsten van andere spelvormen, zoals casino’s en slotterijen, zoals de Chance Casino in Nederland. Hierdoor zou de overheid minder afhankelijk zijn van de onwillekeurige belasting op de consumenten, en zou de loterij zelf meer transparantie en verantwoordelijkheid moeten nemen.

Of dit soort maatregelen in de praktijk worden genomen, is nog niet duidelijk. Wat wel duidelijk is, is dat de huidige situatie een serieuze kwestie is die de Nederlandse samenleving moet bekijken. Lotterijen zijn niet alleen een bron van entertainment, maar ook een economisch en sociaal fenomeen dat een dieper blik verdient. Het is tijd om de schaduwzijde van het lotto te benadrukken en te onderzoeken hoe we een spel kunnen maken dat niet alleen plezier biedt, maar ook eerlijk is voor alle spelers, vooral voor de armsten.

www.chance-casino.nl/nlnnltop/